FIRST LOVE

Hiển thị các bài đăng có nhãn Tâm lý. Hiển thị tất cả bài đăng

Nếu hai người gặp nhau chỉ để nói chuyện phiếm trên trời, dưới biển thì đó chưa phải là mối quan hệ bạn bè thực sự. Bạn cần chia sẻ sâu hơn quan điểm, suy nghĩ, cuộc sống của mình với người mà bạn muốn gắn bó (người yêu, bạn thân…) Đối thoại là trao đổi sâu sắc về một vấn đề nào đó, và khi đối thoại càng nhiều, sự thấu hiểu càng mở rộng và mối quan hệ càng thêm khăng khít. Đồng thời, đối thoại nhiều cũng giúp bạn nhận ra những ai không hợp với mình để có sự xác định rõ ràng về mức độ thân thiết.

Nếu bạn không nói cho người khác biết bạn đang nghĩ gì thì làm sao họ biết được tâm trạng của bạn để có cách thức trò chuyện phù hợp? Hãy nhớ rằng, dù thân thiết, thấu hiểu nhau đến đâu, một mối quan hệ chỉ thực sự bền vững khi bạn và người ấy có thể trao đổi thẳng thắn, chân thành với nhau những khúc mắc mà hai bên đang gặp phải. Nếu bạn đang giận họ, đừng ngần ngại nói ra. Sự thẳng thắn có thể làm mất lòng nhau trong chốc lát, nhưng là nền móng vững chắc cho một mối quan hệ bền lâu.

Không ít người có thói quen “úp mở” một điều gì đó khiến đối phương tò mò, muốn biết. Nhưng điều này bao giờ cũng có tính hai mặt của nó. Sự úp mở của bạn đôi khi khiến đối phương bực bội, cáu bẳn từ đó làm cho mối quan hệ trở nên xấu đi. Luận điệu “em có điều này muốn nói với anh…mà thôi, chắc là không cần thiết” và sau đó im bặt của các cô gái rất dễ cho đối tác “nổi điên” vì không hiểu ý định thực của những câu nói này là gì.

Chỉ khi bạn lắng nghe ai đó một cách chân thành và ngược lại, mối quan hệ của bạn mới có giá trị bền vững, có chiều sâu được. Hãy luôn tỏ thái độ lắng nghe khi được chia sẻ, hoặc nếu bạn cảm thấy quá chán nản vì phải nghe, hãy khéo léo cho người kia biết tâm trạng của bạn. Thà tiếp nhận một sự thật phũ phàng hơn là được lắng nghe một cách giả tạo, miễn cưỡng.

Cãi nhau, bất đồng quan điểm không phải luôn luôn xấu. Đôi khi, sự bất đồng khiến cho mối quan hệ của bạn trở nên thú vị. Không có xung đột, không có bất hòa rất dễ biến thành nhàm chán. Quan trọng là bạn phải biết cách tôn trọng quan điểm của người khác, đồng thời khéo léo giữ lập trường của mình, nếu nó đúng đắn. Ai đúng ai sai đôi khi không quan trọng, quan trọng là bạn biết mối quan hệ này mới thực sự là điều bạn quan tâm.

Đành rằng đây là một điều hiển nhiên trong lý thuyết giao tiếp, nhiều người vẫn không làm được điều là kiềm chế cơn giận và hậu quả là họ làm tổn thương người kia bằng những lời cay độc của mình. Dù sau này, bạn và người đó có làm lành với nhau, thì những lời nói xúc phạm sẽ khó mà đi ra khỏi trí nhớ của người kia. Vì vậy, nên học cách kiềm chế cảm xúc và nói lời xin lỗi khi cần thiết.

HÃY NHỚ:

- Đặt người khác lên trên hết

- Đừng vác theo hành lý cảm xúc

- Dành thời gian cho những mối quan hệ quý giá nhất

- Phục vụ mọi người một cách hạnh phúc

- Thường xuyên bày tỏ tình yêu thương và sự hàm ơn.

Tìm hiểu thêm về: MỐI QUAN HỆ NGŨ HÀNH TRONG PHONG THỦY để hiểu thêm về hình ảnh trên

Có bao giờ Bạn đặt câu hỏi tại sao người ta tặng quà cho nhau trong dịp Giáng Sinh không? Chúng ta có tục lệ tặng quà cho nhau nhân dịp Giáng Sinh ít nhất là vì hai lý do sau đây:

1. Giáng Sinh là ngày Thiên Chúa ban cho nhân loại món quà vô giá của thiên đàng đó là Chúa Cứu Thế Giê-su.

Trong đêm Chúa giáng sinh, thiên thần đã hiện xuống loan báo cho các mục đồng: “Đừng sợ chi, vì này ta báo cho các ngươi một tin lành, ấy là hôm nay tại thành Đa-vít Chúa Cứu Thế đã sinh ra!” Chúa Cứu Thế là món quà Thiên Chúa hứa ban cho nhân loại mấy ngàn năm trước. Ngày Chúa Cứu Thế giáng sinh là ngày nhân loại nhận món quà quý giá và cần thiết đó. Tuy nhiên, mỗi chúng ta có thật sự nhận được quà của Thiên Chúa hay không là tùy chúng ta có bằng lòng tiếp nhận Chúa Cứu Thế và mời Ngài ngự vào làm Chủ cuộc đời chúng ta hay không.

2. Khi Chúa ra đời có các nhà thông thái bên Đông phương theo vì sao lạ đi tìm Chúa

Khi gặp Ngài, các nhà thông thái đã dâng cho Chúa Hài Đồng ba món quà đặc biệt là vàng, nhũ hương và một dược, nói lên ba chức vụ quan trọng của Ngài. Vàng cho thấy Chúa là Vua của nhân loại, nhũ hương chỉ về chức thầy tế lễ của Ngài. Chúa sẽ dâng chính Ngài làm tế lễ để cứu nhân loại và một dược chỉ về những khổ nạn Chúa phải chịu. Chúa Cứu Thế phải chịu chết cách đau đớn trên cây thập giá để cứu nhân loại ra khỏi tội.

Mong rằng Giáng Sinh năm nay khi tặng quà cho nhau chúng ta đã hiểu tại sao mình lại tặng quà nhân dịp Giáng Sinh. Nhân nói về quà cáp, trong câu chuyện gia đình hôm nay chúng tôi xin chia sẻ vài điều về món quà chúng ta mua cho con em trong gia đình.

Con em trong gia đình chúng ta mấy hôm nay có lẽ suy nghĩ nhiều về những món quà các em mơ ước nhận được trong mùa Giáng Sinh này. Một số những mơ ước đó sẽ được chương trình “Niềm Mơ Ước Giáng Sinh” đáp ứng. Những em khác có lẽ đã chia sẻ ước mơ của mình cho ông bà, cha mẹ và những người thân khác trong gia đình và ước mong điều mình mơ ước sẽ được toại nguyện.

Có lẽ mấy hôm nay một số phụ huynh cũng suy nghĩ không biết nên cho con quà gì nhân dịp Giáng Sinh này. Và có thể quý vị đang gặp nan đề vì vợ chồng không đồng ý với nhau về món quà sẽ mua cho con. Có lẽ chồng thì muốn cho con món quà con thích như đồ chơi hoặc các loại game, băng video băng nhạc, v.v... Nhưng vợ lại muốn cho con quần áo giày dép hay những vật dụng thiết thực. Như vậy chúng ta nên theo ý ai và nên mua gì cho con?

Có người nhớ lại hồi nhỏ mình mặc cảm vì gia đình nghèo thiếu, buồn vì thèm muốn những món đồ chơi con nhà giàu có mà mình không bao giờ được đụng đến, vì thế bây giờ sẵn sàng cho con những gì con muốn để các em không phải thèm thuồng mơ ước điều gì. Nhưng có người thì không đồng ý, bảo rằng cho con tất cả những gì con muốn là làm hại con.

Thật ra ngày nay chúng ta thấy cha mẹ thường có khuynh hướng cho con quá nhiều vật chất: đồ chơi, quần áo và bất cứ điều gì con muốn. Nhiều người nghĩ rằng nếu mình thương con và muốn tuổi thơ ấu của con được vui vẻ thì nên cố gắng cho con những gì con thích. Thật ra, lý do sâu xa khiến cha mẹ muốn cho con những gì con muốn là vì cha mẹ không dám nói: “Không” với con.

Ngày nay ít có ai dám nói thẳng với con rằng ba má sẽ không mua cho con điều con thích vì con không cần, chưa cần hoặc nó không tốt cho con. Nhiều người không dám nói như thế vì sợ con buồn, giận và không thương mình nữa. Nhất là những người gia đình không trọn vẹn, bây giờ chỉ còn con cái là nguồn vui, là hạnh phúc của đời sống, vì thế bằng mọi giá cố gắng chiều con. Có người lại nói: Ngày xưa mình nghèo, phải chấp nhận thiếu thốn, còn bây giờ làm có tiền, tại sao không cho con cái hưởng những điều tay mình làm ra? Mình làm là để cho con, sao không cho con hưởng?

Là cha mẹ chúng ta phải cho con đầy đủ những điều cần dùng trong đời sống, đó là điều phải, đó là trách nhiệm của cha mẹ. Tuy nhiên, vì sống trong xã hội tư bản, nhu cầu vật chất lúc nào cũng được nhắc đến, được quảng cáo khắp nơi, con em chúng ta dễ bị cám dỗ nay mong có điều này, mai mong ước điều kia, hầu hết là những điều không cần thiết. Nếu chúng ta chiều theo tất cả những ước muốn của con, chúng ta sẽ làm hại con hơn là mang lại ích lợi và vui thỏa cho con.

Một người bạn của chúng tôi mới về Việt Nam trở lại chia sẻ nhận xét sau đây. Anh nói:

Trẻ em ở quê nhà không có nhiều đồ chơi, quần áo và mọi thứ như trẻ con ở Mỹ, nhưng nét mặt các em thanh thản, vui tươi. Khi được ai cho một cái kẹo, cái bánh hoặc ngay cả khi chơi với những viên đá, hòn sỏi, nhánh cây, các em cũng chơi thật vui vẻ thỏa thích. Trẻ em ở Mỹ có đầy đủ những điều các trẻ em khác mơ ước nhưng có bao nhiêu em vui vẻ thỏa lòng, không than phiền, không mơ ước gì nữa.

Nếu quan sát những gia đình chung quanh mình, đặc biệt là những gia đình trẻ, có một hai đứa con, vợ chồng có công ăn việc làm tốt, chúng ta sẽ thấy nhà nào cũng đầy đồ chơi, kể cả những đồ chơi mới vừa xuất hiện ở thị trường và những đồ chơi đắt tiền nhất. Có những em mới một, hai tuổi, một mình em có cả một nhà đồ chơi, đủ màu đủ loại. Cha mẹ thương con và muốn cho con được đầy đủ, đó là điều tốt nhưng lắm khi chúng ta đua nhau cho con quá nhiều, quá đáng một cách không cần thiết.

Trong tờ Focus on the Family số tháng 12 năm 1996, Tiến sĩ James Dobson có bàn về vấn đề mua quà cho con. Ông đưa ra một số ý kiến rất thực tế, chúng tôi xin chia sẻ lại với quý vị sau đây:

1. Nếu chúng ta cho con cái quá nhiều vật chất các em sẽ không biết quý những gì mình có.

Nếu để ý cách con cháu trong nhà mở quà trong dịp sinh nhật hay Giáng Sinh chúng ta sẽ thấy điều đó. Vì có quá nhiều quà, các em mở cách vội vàng, cẩu thả. Khi đã biết món quà đó là gì, các em chỉ liếc mắt nhìn một cái hoặc nếu thích thì ôm vào lòng một vài giây rồi tiếp tục mở những quà khác. Nhiều khi các em mở hết bao nhiêu quà rồi mà chẳng lộ vẻ gì thích thú. Và thường các em chỉ thích vài món quà trong một thời gian ngắn là chán, rồi lại trông mong được quà khác. Ít có em nào quý món quà mình có lâu dài. Không những thế khi có quá nhiều, các em sẽ phung phí, không chăm sóc giữ gìn điều mình có.

2. Nếu chúng ta cho con tất cả những gì con muốn, các em sẽ không có lòng biết ơn

Khi con em chúng ta muốn gì cũng có, các em không biết ơn cha mẹ và người đã tặng quà cho các em. Không những thế, các em có thể nghĩ rằng việc cha mẹ cho các em những gì các em muốn là điều dĩ nhiên, vì trách nhiệm của cha mẹ là phải cung cấp đầy đủ mọi sự cho con. Có những em vì được cha mẹ chiều, muốn gì cũng có nên sinh ra khó tính, hay đổi ý, hay đòi hỏi điều này điều kia làm cha mẹ phải khổ sở, vất vả, mất bao nhiêu thì giờ, tiền bạc mà con vẫn không thỏa lòng.

3. Nếu cha mẹ sẵn sàng cho con những gì con muốn, các em sẽ mau chán điều mình có và luôn luôn trông mong những món quà khác mới hơn

Khi con em chúng ta được cha mẹ cho quá nhiều một cách quá dễ dàng, các em không những không biết quý những gì mình có, dù đó là những món đắt tiền và là điều các em mong ước. Các em cũng không biết ơn cha mẹ nhưng sẽ tiếp tục mong muốn thêm những điều khác. Lòng ham muốn và ước mơ trong các em không bao giờ được thỏa đáp. Vì bản tính tham lam trong con người, chúng ta không bằng lòng với những gì mình có nhưng luôn luôn muốn có thêm. Con em chúng ta cũng vậy, nếu nhận được điều mình mong muốn cách dễ dàng, các em sẽ tiếp tục ham muốn và mơ ước mãi.

4. Nếu cho con tất cả những gì con muốn, con em chúng ta sẽ trở thành ích kỷ

Các em sẽ đòi hỏi cha mẹ nhiều vì ham muốn nhiều và trở thành người ích kỷ, không biết nghĩ đến người khác, không biết chia sẻ điều các em có với người khác.

Vì những nguy hại trên, đây là những điều chúng ta cần để ý khi mua quà cho con:

(1) Đừng cho con ngay những gì con muốn

Cha mẹ có trách nhiệm cung cấp cho con những gì con cần nhưng cẩn thận với những điều con muốn. Một nguyên tắc mà mới nghe chúng ta thấy như là nghịch lý, đó là nếu muốn con vui và thỏa lòng, đừng cho con ngay những gì con muốn, cũng đừng cho tất cả những gì con muốn. Khi con chúng ta muốn gì cũng có và có ngay, các em sẽ mất đi niềm vui và sự thỏa mãn lâu dài. Ngược lại, khi chúng ta để con phải chờ đợi, phải đóng góp hay phải hội đủ một số điều kiện nào đó mới được điều các em muốn, các em sẽ quý điều đó và yêu thích nó nhiều hơn.

(2) Đừng cho con những món quà quá lớn hoặc quá sớm so với tuổi của con

Nếu cha mẹ cho con những món quà quá lớn so với tuổi của con hoặc những món quà tốt nhưng quá sớm, con chưa sử dụng được. Đó là chúng ta vô tình cướp mất niềm vui của con. Có người cho con thật nhiều để bù đắp sự thiếu thốn tình thương mà con phải chịu, hoặc để bù đắp những thì giờ cha mẹ không thể dành cho con. Nhiều người con chưa vào trung học đã mua computer thật đắt tiền cho con, con vừa được 16 tuổi đã mua cho con một chiếc xe mới thật sang, để rồi sau đó phải khổ sở, nhức đầu vì con không biết gìn giữ, không biết quý những điều mình có.

(3) Đừng chạy theo thời trang hay theo thị hiếu chung của người chung quanh khi chọn quà cho con

Năm 1996, món quà em nào cũng muốn có là con búp bê đặc biệt, gọi là Tickle Me Elmo. Con búp bê nhỏ náy giá khoảng ba mươi Mỹ kim và các chợ đã bán hết, ai chưa mua được thì không đâu có nữa. Tại sao người ta phải chạy theo những món đồ chơi đó? Vì trẻ em ở đây có quá nhiều đồ chơi, đủ loại đủ kiểu, các em đã chán, bây giờ phải tìm cái gì cho thật lạ, thật mới chưa ai có các em mới thích. Chúng ta nên tránh chạy theo thời trang, cố gắng mua cho con món quà mà ai cũng trầm trồ, mơ ước, trái lại chọn cho con món quà thích hợp với con, hữu ích cho sự học hỏi và phát triển năng khiếu của con.

(4) Ngoài ra chúng ta cũng cần dạy cho con biết chia sẻ với người khác chứ đừng chỉ nghĩ đến thâu nhận cho mình

Thánh Kinh dạy “Ban cho thì có phước hơn là nhận lãnh.” Trong mùa Giáng Sinh này, chúng ta cũng nên nhắc con nghĩ đến những người kém may mắn hơn mình và xem các em có thể tặng gì cho người đó hay chia sẻ điều gì với người đó để bày tỏ lòng yêu thương và lòng biết ơn Chúa về những điều Chúa đã ban cho các em.

Vì bất lực và nóng giận, không ít bậc cha mẹ tuôn ra những lời nhục mạ, xúc phạm con cái. Họ tưởng như vậy là đang răn dạy con, song những lời độc địa, chua cay ấy có sức phá hoại ghê gớm, còn hơn cả đòn roi.

Một em gái 15 tuổi viết:

Em không hiểu sao mẹ lại có thể nói với em những lời cay độc đến thế. Giá em có lỗi, mẹ cứ đánh, em còn đỡ thấy đau lòng hơn. Những lời xỉ vả của mẹ khiến em cảm thấy mình là đứa ngu đần, vô tích sự chẳng làm được gì, chỉ làm khổ bố mẹ. Sau những lời chửi bới, em không thể tập trung vào học tập được nữa. Có lúc em nghĩ có khi mình chết đi, chắc bố mẹ mừng lắm... Sau này có con, em sẽ không đối xử với nó như bố mẹ đối xử với em!.

Cũng chỉ vì không đỗ đại học, cô bé Thu ở Hưng Yên bị cha mẹ mắng nhiếc rằng:

"Nhục nhã quá, cũng cơm ấy, gạo ấy, con người ta thi đâu đỗ đấy. Đằng này chỉ giỏi đua đòi, ăn diện. Không biết chúng tao còn dám ngẩng mặt lên với ai được nữa".

Xấu hổ, buồn chán, quẫn trí, cô bé đã dại dột uống thuốc ngủ tự tử. May mà gia đình kịp phát hiện ra, nếu không, chẳng biết đến bao giờ họ mới thôi ân hận về sự quá lời của mình.

Còn Trung, 16 tuổi, là một học sinh trường giáo dưỡng Thanh Trì, Hà Nội. Do bỏ nhà đi và có những hành vi phạm pháp nên em đã được đưa vào trường. Trung tâm sự:

"Hết thời hạn học tập, cháu xin ở lại đây hoặc đi đâu tiếp thì đi chứ dứt khoát không về nhà. Cháu không thích bị rủa là đồ ăn hại!".

Tại sao bố mẹ sỉ nhục con?

1. Không hiểu biết: Nói rằng cha mẹ sỉ nhục, nhiếc mắng con cái vì họ không yêu con là không đúng. Trong khi nói ra những lời cay độc, họ vẫn luôn nghĩ rằng có thế trẻ mới thấy và sửa chữa khuyết điểm.

2. Bất lực trong giáo dục: Khi con có lỗi, cha mẹ thường dọa nạt, trừng phạt bằng đòn roi. Thấy không còn hiệu quả, họ chuyển sang dùng những lời nhẹ nhàng, nhưng mang nặng tính giáo huấn. Thấy con không chuyển biến, cha mẹ đành dùng đến những lời cay độc. Cứ như vậy, họ tạo thành cái vòng luẩn quẩn, không giúp con tiến bộ mà chỉ khắc sâu thêm oán thù.

3. Giận cá chém thớt: Cuộc sống vất vả, căng thẳng, sức ép công việc khiến cho đầu óc cha mẹ lúc nào cũng căng lên như dây đàn. Thế là về đến nhà, bao nhiêu bực dọc, cha mẹ đổ lên đầu con cái.

4. Trước đây cũng bị đối xử như thế: Mỗi người chúng ta đều mang trong ký ức của mình "một bộ sưu tập'' những lời la mắng, “di tích” của quá khứ, nhưng đôi khi chúng ta không ý thức được điều đó. Có người mẹ đã kể rằng: “Thời nhỏ tôi thường bị cha mẹ chửi mắng là ngu đần. Lúc ấy tôi vô cùng tức giận và căm phẫn cha mẹ tôi. Vậy mà nhiều lúc bây giờ tôi cũng mắng con đúng như vậy. Tôi không thích điều đó, nhưng những lời đó cứ tuôn ra một cách tự nhiên, không cần sắp xếp lại”.

Lời khuyên của nhà tư vấn

Trẻ rất nhạy cảm và dễ phản ứng với những lời nói xúc phạm của người lớn. Vì vật khi nói chuyện, khi giáo dục, ngay cả khi phê bình con, cha mẹ nên nhớ mấy điểm sau:

Không nhận xét kiểu ''chụp mũ'': Không có đứa trẻ nào xấu hoàn toàn. Do đó khi con có lỗi gì, cha mẹ hãy nhận xét, nhắc nhở về khuyết điểm đó. Nếu hôm nào con được điểm kém, cha mẹ cũng chỉ nên nói: “Hôm nay con lại không cố gắng, lại để bị điểm kém à''. Tuyệt đối không nói: “Sao mày ngu thế, dốt thế”. Nhận xét như vậy là xúc phạm trẻ, là sổ toẹt mọi cố gắng từ trước đến nay của trẻ, sẽ gây phản ứng mạnh mẽ.

Cho trẻ cơ hội giãi bày: Khi có lỗi, không phải trẻ không đau buồn và ý thức về chuyện đó. Hãy cho trẻ cơ hội nói lên nỗi lòng nó. Thấy con điểm kém, cha mẹ có thể hỏi: “Sau hôm nay lại thế. Mọi khi con cố gắng lắm cơ mà”. Biết đâu khi ấy ta lại được nghe giải thích: “Con cũng cố gắng rồi nhưng hôm nay con mệt quá”, hoặc: “Con cũng không hiểu sao hôm nay con lại lơ đãng thế. Con sẽ cố gắng hơn vào lần sau”. Được như thế, nguy cơ bùng phát giận dữ của cha mẹ sẽ giảm bớt.

Phê phán bằng cách diễn tả cảm xúc: Không ai không có lúc tức giận. Không nên kìm nén sự tức giận của mình, bởi nó khó kìm nén lâu. Có nhiều cách thể hiện tức giận khác nhau nhưng dù giận dữ thế nào cũng không được xúc phạm nhân cách hay tính tình của con. Thay vì bảo con là “ngu đần”, “hư hỏng”, “vô tích sự”, cha mẹ hay nói lên cảm xúc của mình.

Chẳng hạn: “Con thi trượt mẹ buồn quá” hay “Chơi điện tử thích lắm hả con? Nhưng dù sao bố cũng không vui khi con mải mê quá độ”. Những câu nhận xét, thể hiện cảm xúc như vậy có tác dụng khơi gợi và dẫn dắt cái tốt hơn là những lời đao to búa lớn. Hãy luôn nhớ rằng giận dữ chỉ là sự tan phá chứ không có tính xây dựng.

Đừng tiếc lời xin lỗi: Tại sao khi ta có lỗi với ai đó ở cơ quan hay ngoài xã hội, ta áy náy và tìm mọi cách nói lời xin lỗi; vậy mà ta lại không dám xin lỗi con? Con là người mà ta yêu thương, là người sống cùng ta hằng ngày, lẽ nào không quan trọng bằng người ngoài? Giá mà sau khi đã mắng mỏ con quá đáng, người bố biết nói: “Ban nãy bố giận quá, nên hơi quá lời, con đừng trách bố nhé”. Người mẹ cũng có thể bảo: “Chắc con ghét mẹ lắm vì mẹ mắng con phải không?”. Chỉ cần thế, trẻ em đủ độ vị tha để không bùng phát những thái độ phản ứng tiêu cực.

Yêu con thôi chưa đủ. Để giáo dục con, cha mẹ cần có kỹ năng, phương pháp giáo dục nhân bản. Một trong những kỹ năng đó là biết làm chủ cơn giận dữ của mình, tránh những lời lăng mạ xúc phạm đến lòng tự ái của trẻ em.

Kể từ khi bác sỹ Dr. Leo Kanner thuộc trường đại học Johns Hopkins viết nghiên cứu lập luận vào năm 1943 rằng tự kỷ là một rối loạn tâm thần, bốn huyền thoại về tự kỷ đã qua đời, và tự kỷ đã bước ra khỏi bóng khuất và trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng vì tỷ lệ của nó bây giờ đã là 1/110 ở Mỹ và là khuyết tật phát triển nghiêm trọng và tăng nhanh nhất ở Mỹ.

Tự kỷ là gì?

Tự kỷ (tiếng Anh: autism) là một chứng rối loạn phát triển của hệ thần kinh nơi một số trẻ em. Những trẻ em mang chứng tự kỷ biểu hiện khiếm khuyết về tương tác xã hội; khiếm khuyết về truyền thông giao tiếp; và các hành vi sở thích hạn chế và lặp đi lặp lại.

Các biểu hiện có thể bắt đầu từ sáu tháng trở đi ở trẻ nhỏ và đến hai ba tuổi thì trở nên rất rõ rệt, tuy có giảm nhẹ khi đã trưởng thành. Tự kỉ được nhận diện bằng hàng loạt các triệu chứng khác nhau chứ không chỉ có một: khó giao tiếp, khó hoà nhập với xung quanh, hứng thú bị giới hạn và các hành động lặp đi lặp lại

Nguyên nhân cho tới nay vẫn chưa được xác định rõ ràng. Nhưng theo dự đoán thì nó bắt nguồn từ các yếu tố sau: rối loạn sinh hóa của cơ thể, dị dạng nhiễm sắc thể và một số hội chứng cần phải nghiên cứu thêm. Ði tìm các phương pháp điều trị, người ta đặc biệt chú ý về mặt tâm lý của các cháu.

Triệu chứng bệnh tự kỉ

1. Sống khép kín, trầm lặng, lãnh đạm hoặc thờ ơ với việc giao tiếp, không quan tâm tới những chuyện trong cuộc sống xung quanh.

2. Chậm nói, tiếp thu chậm về phát triển từ ngữ giao tiếp.
3. Không có sự giao tiếp bằng mắt với người khác.
4. Không phản ứng lại đáp lại khi được gọi tên hoặc phản ứng rất chậm.
5. Luôn lặp đi lặp lại các hành vi hoặc sự cử động của cơ thể.
6. Có những hành vi kì quái tự gây tổn hại tới bản thân như đập đầu vào tường, cào cấu, thích ở một mình …
7. Không hứng thú hoặc ác cảm với hoạt động thể chất, và chỉ thích chơi 1 hoặc vài trò chơi quen thuộc có tính chất lặp lại.
8. Rụt rè, nhút nhát không biết cách chơi với trẻ khác.
9. Sợ chỗ lạ, người lạ, vật lạ.
10. Khó thích ứng với sự thay đổi hoàn cảnh, công việc/ diễn biến thường diễn ra hàng ngày.
11. Bị hút chặt vào những đồ vật quen thuộc.
12. Thường xuyên ăn vạ.
13. Rối loạn ăn uống, tiêu hóa.

Ngày kỷ niệm

Tháng 4 - Tháng Nhận thức về Tự kỷ trên toàn thế giới.

Lịch sử

Mình thấy câu chuyện nào còn chưa có kết cục thì lịch sử của nó thật là hấp dẫn. Câu chuyện Trung đông hay HIV chẳng hạn, ai mà liệt kê được một cái lịch sử tương tự là mình đọc liền. Cái này cũng rất hấp dẫn với mình, tuy mình không dám chắc là đã hấp dẫn với người khác.

Gần một thế kỷ đã trôi qua kể từ khi tự kỷ lần đầu có tên, nhưng những tranh cãi về căn nguyên và cách trị liệu vẫn còn là một điều bí ẩn.

Kể từ khi bác sỹ Dr. Leo Kanner thuộc trường đại học Johns Hopkins viết nghiên cứu lập luận vào năm 1943 rằng tự kỷ là một rối loạn tâm thần, bốn huyền thoại về tự kỷ đã qua đời, và tự kỷ đã bước ra khỏi bóng khuất và trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng vì tỷ lệ của nó bây giờ đã là 1/110 ở Mỹ và là khuyết tật phát triển nghiêm trọng và tăng nhanh nhất ở Mỹ.

1911 - Nhà tâm lý học người Thụy Sỹ Eugen Blueler lần đầu đưa ra thuật ngữ Tự kỷ (Autism). Từ Autism xuất phát từ tiếng Hy lạp "autos" có nghĩa là "tự thân".

1938 - Tháng 9 – Nhà tâm lý học trẻ em người Mỹ gốc Áo, Bruno Bettelheim làm thực tập sinh trong các trại tập trung của quốc xã, đầu tiên ở Dachau sau đó Buchenwald. Trải nghiệm này đã đóng góp một phần quan trọng trong những thuyết của ông về Tự kỷ.

1943 – Nhà tâm thần học người Áo – Mỹ Leo Kanner đưa ra lập luận tự kỷ - tự kỷ từ nhũ nhi – là một rối loạn tâm thần học ở lứa tuổi nhỏ.

1944 – Bác sỹ nhi người Áo Hans Asperger xuất bản công trình về những triệu chứng của Tự kỷ, bệnh thái nhân cách tự kỷ ở trẻ nhỏ (Autistic Psychopathy in Childhood)

1949 - Leo Kanner tuyên bố thuyết Bà mẹ tủ lạnh/băng giá và Người cha không tâm giao. Trong đó ông nói rằng 'trẻ tự kỷ được sắp gọn gàng trong tủ lạnh sao cho không bị đông thành đá. Việc chúng thu mình có lẽ là một hành động trốn tránh thực trạng này để tìm nguồn an ủi trong cô đơn.' Đây là nguồn gốc phát sinh ra ý tưởng "bà mẹ tủ lạnh và người cha không tâm giao' được coi là tiền đề để hiều về bệnh tự kỷ.

Những năm thập niên 50, nhà tâm lý học trẻ em người Mỹ gốc Áo Bruno Bettelheim tuyên bố rằng thiếu quan tâm và yêu thương từ cha mẹ khiến trẻ bị tự kỷ. Ông này cho ra nhiều bài báo về tự kỷ. Ông có lượng bạn đọc rộng rãi hơn Kanner, và tập trung vào khía cạnh thiếu tình yêu thương của cha mẹ thì sẽ gây ra bệnh tự kỷ. Ông xuất hiện trên các phương tiện đại chúng và sự kiện văn hóa nhiều hơn Kanner, vì thế đã góp phần quảng bá thuyết "người mẹ tủ lạnh" trong dân Mỹ.

1951 – Nhà phân tích tâm lý người Anh John Bowlby xuất bản cuốn Tình mẫu tử và sức khỏe tâm thần, phát đi một thông điệp là "trẻ có bà mẹ không quan tâm sẽ là những thảm họa về tình cảm"

1960 – Tờ Time trích dẫn lời Kanner mô tả mẹ của những trẻ Tự kỷ như là "vô tình đông lạnh vừa độ để sản sinh ra một đứa trẻ".

1962 – Nhà tâm thần học Lorna Wing người Anh sáng lập ra Hội tự kỷ quốc gia Anh NAS

1964 - Nhà tâm lý học Mỹ Bernard Rimland, đồng thời là cha của một cậu bé tự kỷ, viết trong cuốn Tự kỷ ở lứa tuổi nhũ nhi: Triệu chứng và hệ lụy của một thuyết thần kinh về hành vi rằng, tự kỷ là một rối loạn sinh học. Ông này mô tả những đặc điểm lâm sàng của tự kỷ cụ thể và cũng cung cấp những chứng cứ đầu tiên rằng tự kỷ là một rối loạn sinh học. Tuy nhiên thuyết của ông không được quảng bá rộng rãi như thuyết của Bettelheim, vì thế ông có ảnh hưởng đến công chúng ít hơn trong việc tìm hiểu về tự kỷ so với thuyết người mẹ tủ lạnh.

1965 – Bernard Rimland sáng lập ra Hội tự kỷ Mỹ ASA.

Nhà tâm lý học lâm sàng Ole Ivar Lovaas người Na Uy phát triển phương pháp trị liệu mới Phân tích hành vi ứng dụng (ABA).

1967 – Bernard Rimland sáng lập ra Viện nghiên cứu Tự kỷ ARI ở San Diego .

Bruno Bettelheim so sánh trẻ tự kỷ và bố mẹ chúng với tù nhân và người canh gục trong các trại tập trung của quốc xã trong thế chiến thứ 2 ở Empty Fortress trong cuốn Tự kỷ ở lứa tuổi nhỏ và bản thân sự ra đời của nó. Trong đó có đoạn 'sự khác nhau giữa lời thề của tù nhân trong trại tập trung và những hoàn cảnh dẫn đến bệnh tự kỷ và tâm thần phân liệt ở trẻ, tất nhiên, là ở chỗ trẻ không bao giờ có cơ hội để phát triển nhân cách của mình. Người mẹ tủ lạnh còn tệ hơn cả cai ngục Đức quốc xã'.
Hạng mục thống kê quốc tế về các loại bệnh và các vấn đề sức khỏe liên quan ICD của tổ chức Y tế thế giới xếp tự kỷ vào một dạng tâm thần phân liệt.

1969 – Các phụ huynh thành lập Hội tự kỷ Mỹ ASA, các phụ huynh làm người tình nguyện tạo lập một tổ chức nhằm tìm, quảng bá thông tin về Tự kỷ. Các cha mẹ đều cảm thấy mình có lỗi với con. Một bà mẹ, Annabel Stehli, nói, 'Tôi sẵn lòng nhận hết những lời chỉ trích và trách nhiệm đã gây ra bệnh này cho con, nếu làm vậy mà con tôi được khỏi bệnh.'

1973 – Nhà phong tục học và người đoạt giải Nobel về Sinh lý học và Dược người Hà Lan Nikolaas Tinbergen đề xuất những phương pháp quan sát trẻ Tự kỷ để hướng dẫn các mẹ biết cách làm mẹ. Ông này đã phát biểu trong lễ nhận giải rằng tự kỷ có thể truy nguyên về một yếu tố gì trong từ môi trường sống trong giai đoạn đầu đời của trẻ, thường là hành vi của cha mẹ, đặc biệt là người mẹ. Ông còn nói là không nên trực tiếp chỉ trích người mẹ mà nên dạy họ cách làm mẹ. Họ cũng có thể cần sự trợ giúp như những người mắc chứng tự kỷ.

1977 – Nhà tâm thần học Susan Folstein người Mỹ và nhà tâm thần học người Anh Michael Rutter cho ra một nghiên cứu về các cặp song sinh tự kỷ, chứng minh tự kỷ có nguồn gốc từ gien. Nghiên cứu này đưa ra cách giải thích tự kỷ có căn nguyên gien phức tạp chứ không phải do cha mẹ thiếu quan tâm đến con.

Những năm thập niên 80, phương pháp Phân tích hành vi ứng dụng ABA và Lối luyện theo từng lần thử nghiệm riêng biệt (DTT) là phương pháp trị liệu phổ biến nhất.

1980 – Bệnh Tự kỷ được chính thức bổ sung vào Cẩm nang định bệnh và thống kê về các rối loạn thần kinh DSM

1981 – Nhà tâm thần học Lorna King đưa ra thuật ngữ Hội chứng Asperger trong cuốn Hội chứng Asperger: A Clinical Account. Ole Ivar Lovaas xuất bản cuốn huấn luyện cha mẹ tên là Dạy trẻ khuyết tật phát triển

1989 – Michael Rutter, Ann LeCouter và Catherine Lord công bố một cách thẩm định những người có nguy cơ bị Tự kỷ, gọi là Phỏng vấn để định bệnh tự kỷ ADI.

1990 – Tự kỷ trở thành một hạng mục riêng biệt trong đạo luật Giáo dục cho cá nhân khuyết tật trong giáo dục đặc biệt.

Trung tâm dịch vụ và tiếp cận cộng đồng New Jersey phục vụ cộng đồng Tự kỷ COSAC ra đời.

Hội nghị Kỉ niệm 50 năm thành lập tổ chức COSAC

Doreen Granpeesheh thành lập trung tâm tự kỷ và các rối loạn liên quan CARD

Bruno Bettelheim tự tử.

1992 – Phương pháp trị liệu Floortime (chơi dưới sàn) được giới thiệu trong cuốn Trẻ nhỏ và nhũ nhi: Thực hành đánh giá lâm sàng của Stanley Greenspan và Serena Wieder

1994 – Liên minh quốc gia nghiên cứu về tự kỷ được Karen và Eric London cho thành lập

1995 – Tổ chức Cure Autism Now – Chữa tự kỷ ngay – được thành lập

1997 – Trung tâm nghiên cứu và tài nguyên tự kỷ Tây nam SARRC được thành lập.
Richard Pollack công bố trong cuốn Những gì tạo nên bác sỹ B. - the Creation of Dr. B., tiểu sử của Bruno Bettelheim rằng Thuyết bà mẹ tủ lạnh và người cha không tâm giao là không có đủ căn cứ.

Lời tự bình: Vậy là cái quan niệm sai lầm bệnh TK là do cha mẹ gieo rắc cũng phải mất 48 năm thế giới mới minh oan cho cha mẹ được – mong rằng ở VN mọi người đừng lặp lại việc này

1998 – Bác sỹ phẫu thuật người Canada gốc Anh Andrew Wakefield và một số nhà chuyên môn khác công bố một nghiên cứu gây nhiều tranh cãi trên tạp chí Lancet về các triệu chứng đường ruột ở những trẻ có tiêm vắc xin Quai bị - Sởi – Rubella (MMR) được chuẩn đoán mắc chứng Rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK)

1999 – Tổ chức Unlocking Autism (mở khóa cho tự kỷ) khởi đầu dự án Hãy mở to mắt ra với những bức tranh về trẻ tự kỷ.

Cuối thập niên 90 - nhiều báo cáo cung cấp bằng chứng khu trú căn nguyên của tự kỷ vào một số nhiễm sắc thể được công bố.

2000 – Đạo luật sức khỏe trẻ em được tổng thống Clinton phê chuẩn, thành lập hội đồng phối hợp nghiên cứu về tự kỷ.

Tổ chức đối thoại về cách chữa TK (TACA) được thành lập ở Newport Beach, California
Liên minh vì tâm hồn an toàn, hành động phù hợp để ngăn chặn thủy ngân (The coalition for Safe minds, Sensible Action for Ending Mercury – Induced) được thành lập.
Viện sức khỏe quốc gia NIH thuộc bộ Y tế Mỹ (HHS) ước tính rằng cứ 1 trong số 500 trẻ là bị Tự kỷ

2001 - NIH công bố tỷ lệ tự kỷ là 1 trong 250. Tổ chức Nghiên cứu Tự kỷ OAR được thành lập

The Coalition for Safe Minds tiết lộ một số tài liệu của CDC báo cáo số trẻ bị phơi nhiễm vắc xin có chứa Thimerosal (thủy ngân hữu cơ) có nguy cơ mắc tự kỷ cao hơn.
Lần đầu tiên xuất hiện khởi kiện các nhà sản xuất vắcxin có chứa Thimerosal.
Viện Dược IOM trực thuộc Viện Khoa học quốc gia Mỹ không loại bỏ mối liên hệ giữa tự kỷ và Thimerosal.

Đại biểu quốc hội phe Cộng hòa Christopher Smith và phe Dân chủ Mike Doyle đề nghị họp kín những chủ chốt trong quốc hội bàn về tự kỷ về nghiên cứu và giáo dục.

2002 – Chương trình đền bù tổn thất do vắc xin cấp liên bang ở Mỹ nhận được yêu cầu đền bù từ các cha mẹ khởi tố rằng vắcxin gây tự kỷ cho con họ.
Đạo diễn David E. Símpons làm bộ phim Người mẹ tủ lạnh / băng giá.

2003 – Trung tâm kiểm soát và ngăn ngừa bệnh dịch Hoa kỳ (CDC) tuyên bố không có mối liên hệ trực tiếp nào giữa Thimerosal và tự kỷ.
Hiệp hội Tự kỷ quốc gia ra đời
Tổ chức hội nghị thường niên đầu tiên của tổ chức Autism One.

2004 - Viện Dược không ủng hộ những thuyết cho rằng tự kỷ có liên quan đến vắc xin.
Theo thông tin cho biết tổng thống Bush ủng hộ việc loại bỏ Thimerosal khỏi chương trình vắc xin cho trẻ nhỏ.

Nhà báo New York David Kirby xuất bản cuốn Bằng chứng cho tác hại của thủy ngân trong vắc xin và bệnh dịch tự kỷ, một cuộc tranh cãi y học.
Chính phủ Anh cấm việc sản xuất vắc xin cho trẻ em có chứa các thành phần của Thimerosal.

Lời tự bình: Một mặt CDC không chính thức công nhận mối liên hệ của vắc xin với tự kỷ, nhưng một mặt tổng thống lại ủng hộ việc loại bỏ Thimerosal trong vắc xin. Đúng rồi, trẻ con không phải là vật để thí nghiệm hoặc để minh chứng cho những tranh cãi thuyết này thuyết nọ, bravo tổng thống Mỹ.
2005 – Tổ chức vì sức khỏe của trẻ em bị ảnh hưởng do nhiễm độc thủy ngân A-CHAMP được thành lập.

Tổ chức tuyên ngôn tự kỷ Autism Speaks được thành lập.

Nhà tâm thần học Larry Kaplan thành lập hiệp hội Tự kỷ và Asperger để hỗ trợ và giáo dục.

Chiến dịch quảng cáo của tổ chức Cứu rỗi một thế hệ Generation Rescue về triệu chứng của tự kỷ và nhiễm độc thủy ngân ở trẻ nhỏ xuất hiện trên các tờ báo quốc gia.

Tổ chức các mẹ phản đối thủy ngân Moms against Mercury được thành lập ở North Carolina .

Bang Florida, Texas, Washington, Maryland và Nebraska cấm vắc xin có chứa thimerosal.

Tổ chức Unlocking Autism Mở khóa cho tự kỷ gửi thư ngỏ đến tổng thống Bush yêu cầu ra lệnh cấm sử dụng thủy ngân.

Chiến dịch của CDC về việc cần thiết phải chuẩn đoán phát hiện sớm bệnh tự kỷ từ giai đoạn sơ sinh.

2006 – Theo CDC, có khoảng 300,000 trẻ chuẩn đoán là mắc chứng TK ở Mỹ.

Nhà nghiên cứu Michael Waldman thuộc trường đại học Cornell cho ra báo cáo thống kê mối liên hệ đáng kể giữa tỷ lệ tự kỷ và việc xem ti vi lúc quá nhỏ.

Đạo luật chống tự kỷ được Thượng nghị viện và Quốc hội thông qua.

Tổng thống Bush ký Đạo luật chống tự kỷ 2006.

2007 – Các nhà khoa học tìm ra căn nguyên di truyền / gien của RLPTK.

CDC ước tính tỷ lệ tự kỷ là 1 trên 150 trẻ.

Thượng nghị viện lấy tháng Tư hàng năm làm tháng Tự kỷ Quốc gia.

Bắt đầu hàng nghìn những vụ khởi kiện class-action lawsuit (bác nào giỏi tiếng Anh dịch giúp với) về việc thủy ngân gây ra tự kỷ tại Tòa án cấp liên bang Mỹ

2009 - CDC công bố tỷ lệ tự kỷ ở Mỹ là 1 trên 110 trẻ.

2010 - Lancet loại bỏ bài viết của Wakefield đăng 12 năm trước.

Bài viết gốc: http://tretuky.com/baiviet/121/Tu-ky-Cau-chuyen-chua-co-hoi-ket.aspx

[full_width]

Sự lớn lên và phát triển của con người là một quá trình vận động đan xen quan hệ lẫn nhau ảnh hưởng đến con người tổng thể. Nó là quá trình tích luỹ các kinh nghiệm có được, những suy nghĩ cảm giác và hành động ra sao với tư cách một con người. Tâm lý học lứa tuổi nghiên cứu tâm lý con người nhưng không phải là con người trưởng thành mà là con người ở các giai đoạn phát triển.

1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự lớn lên và phát triển

1.1. Các yếu tố môi trường

- Những cơ hội học hỏi (giáo dục): con người cần được học, chẳng những họ đã biết phải ứng xử như thế nào, mà cả điều họ phải tiếp tục học tập ra sao nữa. Hết thảy mọi năng lực của đứa trẻ đều liên quan đến năng lực bao trùm, tức là năng lực học tập của trẻ.

- Giao lưu với bạn bè xung quanh: ảnh hưởng quan trọng thứ hai của môi trường đối với cá nhân là những người xung quanh, là kiểu mẫu cho họ bắt chước hoặc đồng nhất hoá. Nếu được lớn lên với những người có lòng yêu thương, sự tin cậy, sự trung thực trong các mối quan hệ với nhau và với người khác thì chắc chắn người đó sẽ có những thái độ tương tự với người khác.

- Các mối quan hệ giữa các cá nhân với nhau (hoạt động): bằng các hoạt động cố gắng thoả mãn nhu cầu cơ bản của mình cũng như của người khác, do đó tạo ra các mối quan hệ tích cực của con người.
- Các yếu tố khác:
+ Các nhu cầu cơ bản thoả mãn như thế nào, nếu được chăm sóc tốt hơn thì nó sẽ có khả năng quan hệ với người khác tốt đẹp hơn.
+ Tình trạng sức khoẻ của con người (thể chất, cảm xúc, xã hội) khi sinh ra phải đối phó với những yếu tố bất lợi như chấn thương, stress, khuyết tật...

Đây là trách nhiệm của cả cộng đồng của công tác chăm sóc sức khoẻ ban đầu làm tốt sẽ khắc phục được những yếu tố trên.

1 2. Các yêu di truyền

- Các gen di truyền: đến di truyền tạo ra những nét đặc trưng về thể chất như: vóc dáng, nước da, nét mặt, màu tóc, giới tính... Trẻ được thừa hưởng từ cha mẹ các năng lực trí tuệ, thể chất và các năng lực khác. Các nghiên cứu cho thấy trí tuệ của trẻ thừa hưởng từ gen chiếm khoảng 30%, phần còn lại do sự thích nghi và phát triển trong môi trường xã hội, môi trường giáo dục của trẻ.

- Năng lực trí tuệ: sự phát triển tâm trí của một đứa trẻ khi nó có khả năng suy nghĩ. Sự thành thạo các chức năng trí tuệ ảnh hưởng đến quá trình nhận thức, cảm giác, tri giác, chú ý, trí nhớ tư duy và có liên quan đến sự phát triển cảm xúc và xã hội.

- Thành thục cấu trúc sinh vật: cấu trúc sinh vật và chức năng xuất hiện theo một trình tự. Mặc dầu mỗi cá nhân có độ biến thiên riêng song các kiểu lớn lên về thể chất, tâm ta lại giống ở những người cùng tuổi, cùng giới, cùng trình độ văn hoá (ví dụ: đứa trẻ cất đầu lên được trước khi biết ngồi, biết ngồi trước khi biết đứng, biết đứng trước khi biết đi...).

2. Các giai đoạn trong cuộc đời

2.1. Giai đoạn từ 0 đến 1 tuổi

Ngay từ khi sinh ra có sự thay đổi môi trường sống từ môi trường ổn định chuyển sang môi trường có nhiều biến đổi, như nhiệt độ, ánh sáng, tiếng ồn... Trong suốt năm đầu của trẻ, trẻ hầu như thụ động và hoạt động theo bản năng. Mọi nhu cầu của trẻ cần được người lớn thoả mãn, vì vậy trong năm đầu mối quan hệ mẹ con là mối quan hệ đặc biệt tác động tới mọi mặt phát triển của đứa trẻ.

Mối quan hệ mẹ con là mối quan hệ tiền ngôn ngữ (phi ngôn ngữ) vì trẻ chưa biết nói, chưa dùng đến ngôn ngữ. Mối quan hệ này là mối quan hệ ruột thịt thông qua sự tiếp xúc giữa cơ thể mẹ và cơ thể con để thoả mãn các nhu cầu tâm sinh lý của trẻ.

Đến 2, 3 tháng tuổi trẻ biết mỉm cười khi gặp mọi người, biết hóng chuyện, biết phát ra một số âm đơn giản đến 7 - 8 tháng trẻ biết lạ quen, đặc biệt, 12 tháng tuổi biết nói một số từ đơn giản.

Yếu tố tâm lý: trong giai đoạn này trẻ rất cần sự yêu thương thực sự của người mẹ. Trẻ cần được vuốt ve, ôm ấp, quan tâm chăm sóc để trẻ thấy tình thương thật sự của người mẹ. Nếu nhu cầu về vật chất, nhu cầu về tình cảm của người mẹ, nhu cầu gắn bó được đáp ứng, nếu môi trường sống tương đối ổn định sẽ làm cho trẻ có cảm giác ổn định, thoải mái yên tâm sống trong thế giới đó. Nếu người mẹ có những bất ổn về tâm lý như: sinh con ngoài ý muốn, đồn cả nỗi thất vọng của mình lên đứa con nếu sống trong môi trường thay đổi liên tục hoặc những nhu cầu về vật chất không được đáp ứng có thể gây nên những vấn đề tâm lý cho đứa trẻ.

Tuy vậy sống trong xã hội các nhu cầu không phải lúc nào cũng được đáp ứng.

Dần dần trẻ phải học cách sống theo quy tắc, quy luật như đói phải biết chờ đợi thức ăn quá nóng nực phải biết chịu đựng. Điều quan trọng là trẻ cảm nhận được tình cảm của người mẹ, của gia đình.

Những rối nhiễu tâm lý:

- Trong giai đoạn này trẻ rất cần sự yêu thương thực sự của người mẹ, cần được mẹ bồng bế, vua ve, cười nói, che chở,... đó là nhu cầu gắn bó. Nếu các nhu cầu về vật chất, tình cảm của người mẹ, nhu cầu gắn bó được đáp ứng; nếu môi trường sống tương đối ổn định sẽ làm cho trẻ có cảm giác dễ chịu, thoải mái, an toàn, yên tâm và trẻ sẽ xuất hiện niềm tin: thế giới là tốt đẹp.

- Nếu người mẹ có những bất ổn về tâm lý như: sinh con ngoài ý muốn, dồn cả nỗi thất vọng lên đầu con, môi trường sống có nhiều thay đổi hoặc các nhu cầu vật chất không được đáp ứng đầy đủ v.v... đều có thể gây nên những vấn đề về tâm lý cho trẻ. Những trường hợp này thường tạo cho trẻ cảm giác: thế giới đầy sự sợ hãi và làm cho trẻ khó hình thành niềm tin, trẻ luôn lo sợ, xa lánh mọi người, sống co mình lại. Phản ứng của trẻ thể hiện bằng nhiều cách: biếng ăn, bỏ ăn, không chịu ăn, thiếu năng động, buồn bã, hay khóc v.v...

- Trong trường hợp này, nếu bố mẹ và thầy thuốc chỉ quan tâm tới vệ sinh cá nhân và chế độ ăn là chưa đủ mà phải tìm hiểu xem mối quan hệ gia đình có gây căng thẳng cho trẻ không và phải tạo ra mối quan hệ gia đình thật gần gũi. Trẻ cần được ôm ấp, vuốt ve để thấy được tình yêu thương thực sự của người mẹ, của gia đình.

2.2. Giai đoạn từ 1 đến 3 tuổi

Bước sang tuổi này trẻ đã biết đi. do đó làm tăng tính tích cực thăm dò thế giới xung quanh. Nếu trước đây người lớn mang đồ vật đến cho trẻ chơi thì bây giờ trẻ tự đi tới tiếp xúc với đồ vật bằng cảm giác và vận động. Lần đầu vận động của trẻ còn nhiều động tác thừa vì hệ thần kinh của trẻ chưa hoàn thiện. Do sự phát triển ngôn ngữ trẻ chủ động tiếp xúc với người lớn biết nói và làm, có khả năng tư duy về thế giới vật chất và thế giới biểu tượng. Trẻ hiểu được lời nói trước khi biết nói. Ví dụ mẹ bảo mẹ yêu bé trẻ cảm nhận được thông qua giọng nói, nét mặt, thái độ, cử chỉ cua mẹ.

Mới đầu trẻ nói được một từ rồi dần nói được cụm từ và đến gần 3 tuổi trẻ nói được cả câu Vốn từ lên đến vài trăm từ. Trẻ đi đứng leo trèo và bi bô cả ngày. Quan hệ giữa mẹ và trẻ không còn một chiều nữa (không phải chỉ yêu) mà mang tính hai chiều rõ rệt (yêu, ghét).

Những rối nhiễu tâm lý:

- Nếu trong môi trường không tốt như bố mẹ ngăn cản mọi hoạt động tìm kiếm của trẻ, quá bắt ép trẻ (như luôn bắt trẻ phải sạch sẽ, đi vệ sinh đúng lúc đúng chỗ) thì sẽ làm cho trẻ luôn phải quan tâm đến bản thân mình và nhân cách bị thu hẹp.

- Giai đoạn này trẻ trải qua cảm giác về lòng tự tin, cảm giác tự chủ, trẻ học được cách phối hợp các động tác riêng của mình (như làm thế nào để mân mê các đồ vật xung quanh...). Suốt thời gian này trẻ học được điều nó là một người riêng biệt có quyền riêng của mình. Tuy nhiên ở thời kỳ này trẻ cũng có cảm giác nặng nề hay hẫng hụt do vậy cần phải kích lệ trẻ bằng cách tôn trọng những tình cảm và ước mong của trẻ.

2.3. Giai đoạn từ 3 đến 6 tuổi

Khả năng vận động tăng lên, do vậy hoạt động tiếp xúc với đồ vật càng mở rộng; ngôn ngữ tăng, vốn tiếng tăng lên biết nói thành câu biết nghe và kể chuyện. Trẻ tăng khả năng thâm nhập vào thế giới xung quanh. Trẻ rất :say sưa trong các trò chơi, học ăn, học nói hay đặt câu hỏi tại sao và bắt đầu phát huy sáng kiến.

Trong quan hệ tình cảm với người khác trẻ cũng đã tiến tới nhận ra vị trí của mình giữa mọi người, thoát khỏi những đòi hỏi tuyệt đối về phía mình. Cái tôi của trẻ được hình thành, bắt đầu nhận thức được về giới tính, biết mình là con trai hay con gái hay đặt câu hỏi "tại sao?".

Những rối nhiễu tâm lý:

- Nếu môi trường giáo dục tốt như cho phép trẻ hoạt động, được chơi. Hướng dãn, cho phép trẻ làm những gì trẻ có thể làm được. Trong điều kiện đó phát huy tính "tò mò", tính "sáng kiến".

Nếu môi trường giáo dục không tốt, như luôn kiềm chế mọi hoạt động của trẻ (không cho trẻ chơi, không cho làm) trẻ sẽ có cảm nhận mình làm việc không tốt, mình có lỗi. Những đứa trẻ này lớn lên thường có mặc cảm thiếu tự tin (mình là người xấu, mình có lỗi).

2.4. Giai đoạn từ 6 trên 11 tuổi

Bước vào giai đoạn này các hoạt động trí nhớ, tư duy, chú ý đã phát triển để trẻ bước vào trường học, đây là bước ngoặt quan trọng. Trẻ không được chiều chuộng như trước đây, hoạt động chủ yếu của giai đoạn này là học tập. Ngôn ngữ phát triển cả về số lượng và chất lượng. Nội dung học tập đã mở rộng nên ngôn ngữ của trẻ vượt ra ngoài phạm vi những từ sinh hoạt cụ thể mà đã bao gồm nhiều khái niệm khoa học trừu tượng. Đến cuối độ tuổi này (l0 - 11 tuổi) có thể nói nhân cách của trẻ đã được hình thành với những nếp sống thói quen, những hành vi có ý thức, tự khép mình vào những quy tắc xã hội hoặc theo những giá trị bản thân đã chấp nhận.

Trẻ đi học nghĩa là có sự thay đồi môi trường sống, không phải môi trường quen thuộc như trước đây không còn bó hẹp trong môi trường gia đình với những mối quan hệ ruột thịt; mà vươn ra quan hệ ngoài xã hội như là quan hệ thấy cô bạn bè. Như vậy em bé từ quan hệ ruột thít dần dần chuyển sang quan hệ xã hội. Bố mẹ không phải là con người toàn năng nữa mà trước mặt các em là hình mẫu của thầy cô.

Những rối nhiễu tâm lý:

- Ở độ tuổi này thành công hay thất bại trong việc học tập là điều chủ yếu. Trẻ có biểu hiện bất thường về tâm lý có thể là do các nguyên nhân di truyền, thể chất hoặc là do các mắc kẹt về tình cảm (trong gia đình có mâu thuẫn, bố mẹ bắt con học quá sức)
Những rối loạn tâm lý thường gặp:
+ Về vận động và ngôn ngữ: vụng về, nói lắp.
+ Về trí tuệ: không học được, lưu ban.
+ Tình Cảm Và quan hệ đối xử với người khác: lo âu, tự ti...

2.5. Giai đoạn từ 11 đến 16 tuổi

Bước sang giai đoạn này trẻ có sự thay đổi trong hoạt động của hệ nội tiết. Cơ thể lớn lên rất nhanh. Sự phát triển thể chất của trẻ có những biến đổi căn bản, trong đó hiện tượng đáng để ý nhất là sự phát dục. Vì vậy độ tuổi này còn gọi là độ tuổi dậy thì, một chức năng sinh lý hoàn toàn mới bắt đầu xuất hiện. Các đặc điểm sinh dục phát triển, tuyến sinh dục bắt đầu hoạt động. Tuổi dậy thì ở con trai bắt đầu và kết thúc chậm hơn con gái từ 1 - 2 năm.

Ở thời kỳ này trẻ lớn lên rất nhanh về chiều cao: trung bình mỗi năm cao từ 3 - 6 cm. Hệ xương phát triển mạnh xương chân và tay chóng dài nhưng cơ lại chậm phát triển nên thiếu niên thường có thân hình dài và ít nhiều không cân đối.

Nhu cầu tự khẳng định, ý thức về bản thân được coi là một bước chuyển biến căn bản. Nguồn gốc căn bản giúp thiếu niên nhận thức được mình, đánh giá được bản thân là do những ý kiến đánh giá của những người xung quanh. Dựa vào những tiêu chuẩn đánh giá của mọi người thiếu niên xem xét hành vi và hoạt động của mình có phù hợp với yêu cầu của gia đình của nhóm bạn và của xã hội.

Thiếu niên rất nhạy cảm với những đánh giá của những người xung quanh. Do đó đôi khi chỉ là những thành công nhỏ được người khác qua chú ý sẽ làm các em tự cao, đánh giá quá cao về mình. Trái lại dù là thất bại nhỏ nếu bị dè bửu cũng có thể gây cho các em tính dụi dè. Giai đoạn này phá vỡ sự ổn định của nhân cách được hình thành từ trước, tạo nên sự thay đổi trong cấu trúc nhân cách. Đây là giai đoạn quá độ từ trẻ em sang người lớn trưởng thành. Để hình thành nhân cách người trưởng thành trẻ phải tự xem xét mình, đánh giá khả năng của mình.

Quan hệ của các em giai đoạn này có những thay đổi cơ bản, từng bước tách mối quan hệ với bố mẹ chuyển sang quan hệ bạn bè. Trong gia đình bố mẹ bắt đầu dành cho các em nhiều quyền độc lập hơn và có những yêu cầu cao hơn. Thiếu niên thường không muốn sự chăm sóc quá tỉ mỉ của bố mẹ. Trong gia đình trẻ muốn được bố me tôn trọng hơn là chiều chuộng. Quan hệ bạn bè sâu sắc hơn, bền vững hơn. Thường trẻ em chưa nhận thức được mặt tốt - xấu trong xã hội. Đây là một lứa tuổi ưa thực nghiệm, tìm kiếm và lứa tuổi chống đối? Lứa tuổi cần sự dìu dắt của người lớn nhưng lại lo lắng khi tiếp nhận sự dìu dắt đó và chỉ một mình chuốc lấy điều lo lắng trong mình. Trẻ từng bước tự chủ độc lập làm việc. Do vậy trẻ cần có chỗ dựa tình cảm cần có người gần gũi để tâm sự và hỏi ý kiến v.v... Bình thường sau một thời gian tự đánh giá bản thân, trẻ xác định cho mình nhân cách mới, nhân cách trưởng thành. Cuối giai đoạn này nhân cách được hình thành khá ổn định, trẻ bắt đầu lựa chọn ngành nghề.

Những rối nhiễu tâm lý:

- Đến tuổi này, với những biến đổi về mặt sinh lý, thiếu niên rất nhạy cảm với nhiều lời đánh giá của người xung quanh, bước vào giai đoạn này, nhân cách đã hình thành bị phá vỡ để hình thành một nhân cách mới (trên cơ sở nhân cách cũ), nhân cách người trưởng thành, tình dục khơi dậy; nếu môi trường sống không thuận lợi, môi trường giáo dục không tốt, hoặc các giai đoạn phát triển trước đây có vấn đề thì có thể có các rối nhiễu tâm lý.
- Những vấn đề rối nhiễu tâm lý thường gặp là:
+ Sa sút trong học tập, giảm năng suất công việc, nguyên nhân là do mâu thuẫn với bố mẹ, mong đợi của bố mẹ quá cao trẻ không đáp ứng được.
+ Xuất hiện hành vi chống đối: ăn mặc khác thường, bỏ nhà đi lang thang, bỏ học đi theo băng nhóm trộm cắp, dùng chất kích thích, tò mò tìm hiểu hành vi tình dục. Nguyên nhân do bố mẹ giáo dục con bằng đòn roi, thiếu tình cảm quan tâm gần gũi với trẻ gặp thất bại trong học tập v.v... để tự khẳng định mình trẻ phải tìm chỗ dựa tình cảm hoặc có những hành vi khuyếch trương.
+ Trạng thái trầm cảm: nguyên nhân do trẻ thất bại trong học tập, trong quan hệ với bạn bè trong môi trường tình cảm gia đình không thuận lợi...

2.6. Giai đoạn từ 17 đến 28 tuổi

- Nhân cách khá ổn định và tiếp tục hoàn thiện.
- các hoạt động tâm lý đã bắt đầu ổn định, tạo điều kiện cho thanh niên bước vào cuộc sống tự lập.
- Ý trí đạt đến mức cao, ham hiểu biết.
- Vì là một người trưởng thành nên được mong đợi là phải độc lập cống hiếp và khả năng cộng tác.
Nhiệm vụ chính của giai đoạn này là: học tập, lao động sản xuất tạo ra của cải vật chất và tìm hiểu bạn đời xây dựng gia đình.
Độ tuổi này yếu tố tâm lý ổn định hơn, vấn đề gặp phải thường do ảnh hưởng của sự phát triển không bình thường ở giai đoạn trước, do nhân cách không ổn định, khó thiết lập các mối quan hệ xã hội.

2.7. Giai đoạn từ 28 đến 60 tuổi

- Trưởng thành sớm (28 - 45 tuổi)
+ Nhiệm vụ chính: xây dựng gia đình, kiếm việc làm và lao động sản xuất tạo ra của cải vật chất.
+ Vấn đề của giai đoạn này là thực hiện tư cách làm cha mẹ. Họ phải đương đầu với sự thay đổi trong diện mạo và năng lực của chính bản thân mình.
+ Vấn đề tâm lý có thể gặp: rắc rối trong hôn nhân (ly thân, ly hôn...); yếu tố sức khoẻ bệnh tật... ; những ảnh hưởng xấu : nghiện ngập, rượu chè, tự tử...
+ Ảnh hưởng đến sự phát triển của con cái (không có hình mẫu để bắt chước không có sự quan tâm đầy đủ đến trẻ, thiếu thốn về kinh tế...)
- Tuổi trưởng thành muộn (45 - 55 tuổi): ở giai đoạn này có nhiều thay đổi dễ gây ra trạng thái stress: con cái trưởng thành nên cá nhân thường cảm thấy trống rỗng, đã bắt đầu nghĩ về hưu. Ở nữ tuổi mãn kinh giảm sắc đẹp.
- Trong những trường hợp bình thường: cá nhân chấp nhận quy luật của cuộc sống, sống vì thế hệ trẻ.

2.8. Giai đoạn trên 60 tuổi

- Hoạt động các giác quan thay đổi, vận động giảm, thể lực kém, chân chậm mắt mờ.
- Hứng thú thu hẹp, quan hệ xã hội thu hẹp.
- Thích hướng về quá khứ, đánh giá cao quá khứ.
- Bắt đầu kết thúc con đường danh vọng.
Ở những trường hợp bình thường bắt đầu cuộc sống tuổi già: vui thú cuộc sống tuổi già, giúp đỡ con cháu, chấp nhận quy luật tuổi già.

Ở những người có những ước mơ mục đích mà trong giai đoạn trước không thực hiện được có thể có những biểu hiện như: trạng thái trầm cảm, cảm giác cô đơn, không tin ở mình, dễ bị kích động...[full_width]

Chúng ta thích điều gì, một tâm tư bồn chồn, náo động hay một tâm hồn hòa bình yên tĩnh? Chúng ta thích thú sự căng thẳng tinh thần không ngừng nghĩ hay chúng ta thích một tâm hồn an bình tĩnh lặng?

Sự hòa bình của tâm tư điều khiển một tình trạng sức khỏe cảm xúc và thân thể khá hơn , tăng cường năng lượng, năng lực tinh thần mạnh mẽ hơn, trau dồi trí nhớ và một năng lực tốt hơn để học hỏi và nghiên cứu. Nó cũng giúp quản lý hiệu quả hơn những giao tiếp hàng ngày của cuộc sống, cùng những hoàn cảnh và tình thế căng thẳng cũng như khó khăn.

Bạn có biết rằng một khả năng tập trung mạnh mẽ hơn sẽ đem đến một tâm tư an bình sâu đậm hơn, và một tâm hồn tĩnh lặng tăng cường khả năng để tập trung? Hai khả năng này là liên hệ hổ tương với nhau.

Chúng ta sống trong một thế giới nơi mà sợ hãi, căng thẳng và kích động bao vây. Bạn có thể nghĩ rằng không thể làm điều gì với chúng, và chấp nhận tình cảnh này như thứ quái quỷ bất đắc dĩ, nhưng bạn không phải làm thế. Bạn vị có thể trải nghiệm sự an bình nội tại ngay cả trong những điều kiện và hoàn cảnh căng thẳng, nhưng nó không đến một cách tự nhiên ngay lập tức. Nó được phát triển dần dần qua những sự rèn luyện đặc biệt.

Chỉ nghĩ nó quan trọng như thế nào cho chúng ta. Hãy cảm thấy bị thuyết phục về sự quan trọng của nó, và quyết định để làm điều gì đấy về nó.

Học hỏi và thực hành tập trung và thiền tập trên một căn bản thông thường, và sự hòa bình nội tại của chúng ta sẽ tăng trưởng. Lập lại những sự khẳng định về an bình, cuối cùng tâm tư chúng ta sẽ chấp nhận chúng. Hãy tưởng tượng những tình cảnh hòa bình, hình dung chính mình hành động một cách tĩnh lặng trong những hoàn cảnh, những điều thường làm chúng ta cảm thấy căng thẳng và hãi sợ.

Sự thực tập hằng ngày sẽ trầm lặng tâm tư chúng ta xuống. Sự tĩnh lặng này sẽ ảnh hưởng sự thể hiện nội tại của chúng ta, thân thể chúng ta, hoàn cảnh của chúng ta và những người chúng ta gặp xui xẻo. Nó sẽ chuyển hóa chúng ta thành ra một người sản sinh ra tình trạng hòa bình và tĩnh lặng.

Nếu chúng ta lo sợ rằng sự hòa bình của tâm tư mình có thể làm cho đời sống chúng ta mờ nhạt, u mê, không thích thú và buồn chán, thì chúng ta không phải lo lắng về điều ấy. Chúng ta có thể hưởng thụ một đời sống với một tâm hồn thanh bình. Thực tế, chúng ta sẽ thích thú thụ hưởng nó hơn, bởi vì chúng ta sẽ trải nghiệm sự tĩnh lặng, hạnh phúc và sức mạnh nội tại. Chúng ta sẽ không cảm thấy bị đe dọa bởi bất cứ điều gì. Chúng ta sẽ niềm hoan hỉ nội tại liên tục.

Chúng ta có thể cần phải từ bỏ một số hành động làm khích động tâm tư chúng ta, nhưng những phần thưởng lớn hơn niềm vui mà những hành động này làm cho chúng ta. Khi chúng ta trải nghiệm niềm hòa bình thật sự, chúng ta sẽ yêu mến và hưởng thụ điều ấy. Nó sẽ trở nên quý giá đến chúng ta, hơn nhiều hành vi khác mà chúng ta thích thú và thụ hưởng cho đến bây giờ.

Chúng ta sẽ có thể thưởng thức một bộ phim hành động hay câu chuyện ly kỳ, nhưng vẫn bình lặng và thoải mái. Chúng ta sẽ có thể thích thú với trận đấu bóng cà na, trong cùng lúc ấy tâm thức chúng ta vẫn yên bình và không bị kích động. Chúng ta sẽ có thể thích thú với thức ăn, thể dục vật lý, những sở thích riêng hay bất cứ điều gì khác, mà không bị căng thẳng và ngập ngừng.

Thể hiện việc làm nội tại, như thiền quán và tập trung, cuối cùng sẽ biến sự hòa bình của tâm tư thành một thói quen tự nhiên.

Hãy nghĩ về tất cả những thứ như giận dữ, oán hận, buồn rầu, căng thẳng thân thể và tâm lý, sợ hãi, xung đột cùng lãng phí thời gian và năng lượng ấy là kết quả từ sự thiếu vắng hòa bình nội tại, và chúng ta sẽ bắt đầu cảm kích sự quan trọng để đạt đến niềm hòa bình của tâm hồn.

Hãy đọc những đề tài về tâm bình thế giới bình, và thực tập những điều được hướng dẫn, và đời sống chúng ta sẽ nhanh chóng bắt đầu thay đổi tốt đẹp sớm hơn. [full_width]

Mất phương hướng! Có bao giờ bạn bị rơi vào tình trạng này chưa? Tôi nghĩ, dẫu là ai, làm gì hay ở địa vị nào ít nhất cũng đôi lần cảm thấy bản thân chẳng biết "đi về đâu". Nếu bạn còn mông lung thì chúng ta cùng chẩn bệnh xem có phải không nhé!

Đặc điểm

...

Nguyên nhân thì có nhiều nhưng đều có một điểm chung là cảm thấy rằng mình không biết phải làm gì tiếp theo, không biết mình phải đi về đâu, nỗ lực mà mình đang bỏ ra để làm gì. Tự hỏi cuộc sống chẳng nhẽ lại nhàm chán, trôi qua một cách vô ích vậy sao.

Làm thế nào khi bị mất phương hướng?

Tôn giáo

Tôn giáo luôn là điểm đến đáng tin cậy để con người nương tựa những khi gặp phiền muộn, buồn bã. Đó là khi họ vừa mất đi niềm tin và hy vọng, mà tôn giáo lại là suối nguồn của mọi sự tin tưởng về niềm tin và hy vọng. Khi con người khổ đau, bất lực chẳng biết đi về đâu, họ chẳng biết phải làm gì hay phải như thế nào, họ tìm đến tôn giáo với hy vọng sẽ có "thần thánh" nào đó "soi đường chỉ lối" để họ biết bản thân phải tiếp tục với cuộc sống này thế nào.

Sự linh nghiệm với những lời cầu nguyện ra sao thì tôi không rõ, nhưng có thể thấy rằng, thật tệ hại khi con người mất đi niềm tin và hy vọng. Bản thân tôi biết đến việc mất phương hướng chỉ với một câu nói của một thầy, khi ấy thầy đã nói: "Con làm thầy thất vọng quá, từ nay thầy không biết tin con như thế nào đây!". Lúc ấy, tôi đã thầm nghĩ, việc trốn ngủ trưa đi chơi thì có to tát gì mà sao thầy lại "dội một gáo nước lạnh" vào tôi như thế. Tôi cảm thấy hoang mang vì những lời nói ấy trong nhiều năm. Đó cũng là lời nhắc nhở lặp đi lặp lại khi tôi bắt đầu một việc nào đó. Điều đó nhắc nhớ tôi rằng, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, phải luôn "ăn ngay ở thẳng", "không có gì không sáng tỏ dưới ánh mặt trời"... "nếu sợ thì đừng làm, mà đã làm thì không sợ sệt gì nữa".

Trong quyển “Từ tốt tới vĩ đại” có trình bày về nguyên lý Stockdale. Giống như con người, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với những khó khăn để tồn tại và phát triển. Nguyên lý Stockdale phát biểu rằng ” Mọi khó khăn rồi sẽ qua, bạn hãy đối mặt với nó“. Nguyên lý này giúp cho bạn thưởng thức cuộc sống ngay cả những lúc khó khăn nhờ vậy bạn sẽ vượt qua khó khăn với ít mất mát nhất.

Bạn chỉ cần tin rằng một ngày nào đó khó khăn sẽ qua chứ đừng đặt ra một mốc thời gian cụ thể. Có hai người tù, cả hai đều có niềm tin một ngày nào đó sẽ được ra khỏi tù nhưng cách nghĩ của hai người khác nhau. Một người thì chỉ tin rằng một lúc nào đó sẽ được ra và anh ta thoải mái sống trong tù, một người thì đặt ra mốc thời gian là năm sau mình sẽ được ra và mong chờ ngày đó tới nhanh, khi ngày đó tới mà anh ta vẫn không được ra anh ta lại tiếp tục đặt ra mục tiêu năm sau nữa. Dần dần người thứ hai mất dần niềm tin và gục ngã trong khi người thứ nhất vẫn còn nguyên niềm tin.

"Tham vọng"

Có rất nhiều những nhu cầu có thể thỏa mãn mà không mất đồng nào nhưng con người lại có xu hướng hướng tới những nhu cầu tốn phí, phí càng nhiều họ càng nghĩ rằng mình sẽ được thỏa mãn nhiều hơn. Bạn hãy nhìn về hơn 10 năm trở lại đây, khi ấy, điện thoại, internet,điện-đường-trường-trạm còn khó khăn, những khoảng xanh và những sân chơi "free" chẳng thiếu cho những đứa trẻ như tôi tìm để đá bóng,... nhưng nay thì thế nào? Mọi thứ mọc lên khắp nơi, nhưng tất cả bạn phải trả phí cho bất kỳ yêu cầu nào. Những cái Free ngày một ít đi, nghĩa là ngày càng có nhiều người bị chi phối bởi quá nhiều thứ xung quanh. Một khi áp lực đồng tiền hay nhiều gánh nặng tác động, con người sẽ sinh ra những tâm lý và phản ứng tiêu cực để đáp trả.

Ta cứ trong vòng luẩn quẩn, kiếm tiền để mua những vật chất bên ngoài với mục đích nhằm thỏa mãn nhu cầu hưởng thụ nhưng vì mải kiếm tiền nên cũng chẳng có thời gian để thưởng thức những vật chất đó. Thế mới có chuyện sắm biệt thự cho osin ở, tới ngày nghỉ lại vác nhau đi resort ở đâu đâu.

Càng hướng ra bên ngoài với mong muốn phải có nó thì mới thấy vui thì càng dễ mất phương hướng.

Mỗi một ham muốn là một mục tiêu, khi không tìm được con đường đi tới mục tiêu ta trở nên mất phương hướng. Ham muốn của bạn càng đơn giản trong thực hiện thì sẽ càng thấy thoải mái và ngày càng trở nên tự tin khi liên tiếp đạt được các mục tiêu đã đề ra.

Đối với những nhu cầu hưởng thụ, hãy cố gắng hướng tới những nhu cầu thỏa mãn với chi phí càng thấp càng tốt. Nỗi sung sướng khi đạt được một cái gì đó bằng của nỗ lực chính mình... sâu sắc, dai dẳng hơn nhiều so với việc mua được bộ quần áo mới, sắm được cái xe mới, ăn món ăn ngon hay thậm chí là kiếm được cô bồ mới.

Bạn có nhận thấy là khi bạn sống giữa những người thành công bạn sẽ càng dễ mất phương hướng không? vì đơn giản là bạn mong ước những thành quả mà người khác đang có nhưng lại không biết cách thực hiện do đó bạn mất phương hướng.

Vì vậy có những lúc bạn phải tìm về nơi yên tĩnh, sống giữa những người bình thường, đọc các mảnh đời còn khổ cực hơn những gì mình có,…Bạn sẽ cảm thấy cuộc sống nhẹ nhàng hơn rất nhiều khi từ bỏ các ham muốn.

...

Công việc và Mục đích sống

Có không ít người trẻ, như tôi, giỏi hơn tôi rất nhiều, nhưng họ bị nhét vào những công việc nhạt nhẽo, rồi chào buổi sáng bằng những cái ngáp, dăm cốc cà phê nguội, họ mất hết động lực để phấn đấu, phát triển. Trước đó họ từng nói với tôi: “Tao sẽ học thêm cái này, cái kia, dành tiền đi chỗ này, chỗ khác” nhưng rồi với cái nhịp đều đều lặp lại ngày này qua ngày khác, họ dần như một cái bóng, chờ tiếng chuông reo báo hết giờ rồi về nhà, vạ vật vài vại bia, ăn bát cơm, lướt nét vài thông tin vô bổ rồi lại nằm ngủ. Họ không còn kể về những ước mơ vẫn cháy trong họ như trước nữa, thay vào đó, họ lo lắng về biên chế, đấu đá, cắt giảm ngân sách, xã hội thời cuộc rồi dần bất mãn với cuộc sống hiện có bây giờ.

Đó có lẽ là cái hoảng loạn tuổi hai mươi như tôi đọc ở đâu đó, tự nhiên dừng lại, ngơ ngác nhìn quanh, không biết mình ở đâu, muốn gì, đi tiếp thế nào. Tôi đã từng như vậy, khoảng thời gian gia đình nuôi cơm, trợ cấp – tôi thấm thía điều đó. Có những ngày tôi ngủ đến hết trưa, ăn vội một bữa ngoài đường, tạt ra làm cốc cà phê trên phố, lang thang phố sách đến tối mới mò về ăn bữa cơm qua loa cũng gia đình, ngày này qua ngày khác. Tôi nghĩ ra các thú tiêu khiển, các việc tiêu tiền, để cho mình cảm thấy bận rộn, và “đang sống” – mâu thuẫn ở chỗ tôi không làm ra tiền, không kiếm được tiền lúc ấy. Nếu không có chút ít bản lĩnh, tôi dám chắc tôi đã đánh mất mình vào những việc không hay trong những giây phút như vậy chỉ để có tiền tiêu, để say, để quên.

Khi chúng ta mất phương hướng chúng ta có xu hướng tìm tới một nơi yên tĩnh để tự mình suy nghĩ. Các dòng suy nghĩ cứ miên man hết dòng này tới dòng khác nhưng chỉ khiến ta mất phương hướng hơn.

Điều chúng ta cần làm khi mất phương hướng là phải làm khác đi cái chúng ta quen làm. Hãy đi gặp bạn bè, hãy học một khóa học, hãy đọc một cuốn sách, chơi một môn thể thao bạn yêu thích, tham gia một câu lạc bộ, đi làm từ thiện,…Khi buông lỏng chúng ta sẽ đạt được cái mình muốn.

Khi mất phương hướng chúng ta cũng có thói quen tìm kiếm những người cũng mất phương hướng như ta. Điều này không sai nhưng không nên lạm dụng. Khi ở bên những người cùng hoàn cảnh ta sẽ cảm thấy đồng cảm nhưng vấn đề sẽ vẫn còn đó, những người cùng hoàn cảnh sẽ không thể giúp ta thoát khỏi tình trạng này.

Hãy sống như "ngày mai bạn phải chết"

Trong ký ức của tôi, có một thời gian rất dài tôi nghĩ đến cái chết. Không phải vì tôi muốn chết đâu, nhưng khi sớm phải chứng kiến người thân của mình ra đi, nỗi ám ảnh đó cứ theo tôi mãi. Tôi nghĩ đến đủ thứ vấn đề về cái chết, những năm đầu thật là tệ nhưng về sau tôi học được một điều "dù ngày mai trời có sập thì tôi cũng cứ làm mọi việc bình thường như ngày ngày vẫn làm". Nghĩ như vậy, tôi bắt đầu tâm niệm rằng "phải sống tốt nhất mỗi ngày" để sau này không phải hối tiếc về phút giây nào mình chưa thật sự cố gắng hoặc hành động chưa đúng. Có lẽ vì thế mà cuộc sống của tôi sau này ít khi bị mất phương hướng hơn vì cứ phải nghĩ suy rằng phải làm thế nào để xử lý những gì đến với mình cách tốt nhất.

Chết là hết,nỗi sợ lớn nhất, chẳng có gì đáng sợ hơn chết. Trong khi bạn đang lo lắng về việc không kiếm được một công việc tốt, không có người yêu, cuộc sống vô vị nhàm chán thì bạn đã bỏ quên một điều rằng chưa chắc bạn đã sống được hết ngày mai.

Mỗi ngày có hàng trăm vụ tai nạn giao thông, một trong những clip mà tôi vô cùng ấn tượng đó là cảnh hai mẹ con đi qua đường; đứa con tung tăng kéo mẹ đi. Một chiếc ô tô con đi tới dừng lại nhường đường nhưng nó lại che khuất tầm nhìn của người mẹ với chiếc xe buýt đang phóng nhanh lên. Chiếc xe đâm vào đứa con bắn ra tới chục mét. Khi xem cảnh này, nếu ở địa vị người mẹ tôi sẽ sẵn sàng đánh đổi mọi thứ mình có bao gồm cả mạng sống để điều đó không xảy ra.

Chỉ một giây thôi, cuộc sống của người mẹ đã chuyển từ thiên đường xuống địa ngục; mà cũng có thể người mẹ sẽ mong ước có lại được cuộc sống mà trước đó bà cho rằng vô vị.

Thật kỳ cục là có người chán cuộc sống tới mức muốn tự tử. Bao nhiêu công cha mẹ nuôi họ thành hình người; có hàng triệu người còn thảm cảnh hơn họ vẫn cứ hiên ngang sống. Thế mà chỉ vì thấy cuộc sống vô vị mất phương hướng mà nghĩ tới tự tử.

Một phương thức rất đơn giản có thể khiến bạn thấy rằng mình vẫn còn hơn rất nhiều đó là vào thăm quan bệnh viện. Hãy tự nhiên vào như là một người nhà bệnh nhân, ngồi tại phòng khám, lân la phòng bệnh,… Nếu như chọn mấy khoa ung bướu thì lý tưởng nhất; bạn sẽ thấy mình quả là may mắn.

Nếu bạn đang ở độ tuổi dưới 30 thì bạn nên biết rằng sau tuổi 40 là lúc bố mẹ bạn và chính bạn sẽ phải đối mặt với rất nhiều bệnh tật. Bạn sẽ không có nhiều thời gian để còn cảm thấy cuộc sống quá bình lặng nữa. Hoặc nếu không có sự chuẩn bị kỹ đặc biệt là về tài chính thì bạn sẽ thấy rất bế tắc.

Bạn hãy ghi nhớ câu mà chắc chắn bạn đã từng nghe “Có nhiều người chỉ đơn giản muốn những cái mà bạn cho rằng đương nhiên mình phải có.”

Tìm kiếm sự trợ giúp

Tôi biết có rất nhiều bạn đã và đang mất phương hướng với chuyện hôn nhân, với gia đình và khủng hoảng với nhiều mối quan hệ. Họ loay hoay để xoay sở và không biết phải "sống sao" cho "vừa lòng" người. Đã từ rất lâu, những trung tâm "hỗ trợ" tư vấn tâm lý ra đời. Tôi nghĩ đó là nơi tốt nhất để bạn có thể có được một lời tư vấn từ những chuyên gia đầu ngành. Bạn bè, gia đình, người thân cũng là một lựa chọn để bạn có thể chia sẻ và tìm được cho mình lời giải để thoát ra tình cảnh mất phương hướng. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là người ta thường tiếp nhận giải pháp thức thời hơn là những lời khuyên có tính thay đổi thói quen, tính cách. Điều đó thật là nguy hiểm.

Các chương trình Hướng Đạo Sinh cũng là nơi bạn có thể tìm thấy lời giải cho sự "chênh vênh". Ở các nước phát triển, vai trò của người đỡ đầu, người linh hướng vô cùng quan trọng. Những người ấy thường có đạo đức, kinh nghiệm và đủ sâu sắc để cho chúng ta lời khuyên, lời nhắc nhở hữu ích giúp chúng ta hạn chế việc mất phương hướng và lệch lối đi.

Sống vì đam mê, đừng vì theo phong trào

Điều quan trọng nhất giúp bạn không bị rơi vào trạng thái chán nản là bạn phải đam mê một cái gì đó. Bạn có thể biến đam mê thành tiền nhưng hầu hết trường hợp chúng ta không kiếm được tiền với việc đam mê. Ví dụ bạn có thể thích chạy bộ, bơi lội, bóng bàn, tennis, chơi với con,…

Đam mê giúp bạn loại bỏ các khoảng thời gian trống khiến bạn không còn thời gian nghĩ ngợi lung tung nữa, giúp bạn thấy cuộc sống có ý nghĩa.

Thất nghiệp thì sao?

Công việc dù sao cũng chiếm 1/3 cuộc đời vì vậy cảm nhận của bạn về công việc sẽ quyết định rất nhiều tới chất lượng sống của bạn.

Tìm được công việc mà mình yêu thích tất nhiên là tuyệt vời rồi. Ví dụ như anh nghiện game thì thích làm test game; anh thích bơi lội thích làm huấn luyện viên bơi lội, anh thích vẽ tranh muốn vẽ tranh bán được tiền, anh thích hát thì làm ca sỹ, anh thích đi du lịch muốn làm hướng dẫn viên,...

Nhưng nói chung giữa làm chơi và làm ăn tiền là cả một khoảng cách lớn. Nhiều khả năng chỉ một thời gian bạn sẽ chán công việc mà trước đó bạn cho rằng mình yêu thích.

Phương án an toàn không phải là chọn việc mình thích mà chọn việc mình có thể làm giỏi nhất. Làm giỏi sẽ dẫn tới thích còn thích chưa chắc đã dẫn tới làm giỏi. Muốn biết mình giỏi cái gì thì tự vấn lại trong quá khứ khi làm một việc gì mà bạn thấy quên đi thời gian, cảm thấy tự tin, bạn tự cảm thấy mình đã làm tốt hơn những người khác.

Tóm lại:

Mô típ chung của nhiều người là quá thiên về một cái gì đó. Người thì thích chơi mà ít đầu tư cho học tập và công việc; tới một lúc nào đó ngoảnh lại thấy mình chưa có gì. Người thì chúi mũi vào học tập, công việc; tới một lúc thấy mình chưa hưởng thụ được gì.

Trong mỗi giai đoạn cuộc sống do đặc điểm sinh học và môi trường ta phải ưu tiên cho một cái gì đó nhưng nguyên tắc là phải cân bằng được ba thứ Công việc – Gia đình – Sở thích cá nhân. Chỉ cần một cái thất bại thì cho dù hai cái kia thành công cũng khiến ta chán nản.

[full_width]

Đăng ký: Bài đăng ( Atom )

Pages

Navigation Menu

featured Slider